Beeldschermen als onderdeel van architectuur

Beeldschermen kunnen een positieve bijdrage leveren aan openbare ruimten. Daar ben ik van overtuigd. Ik denk dat beeldschermen openbare ruimten bijvoorbeeld in esthetisch en sociaal opzicht kunnen verbeteren. Door schermen zo vorm te geven en te plaatsen dat ze de ruimte of een gebouw verrijken en door de content die erop te zien is goed af te stemmen op de ruimte, het moment van de dag enzovoort kunnen ze een esthetisch verantwoorde aanvulling vormen op de ruimte. Bijzondere content zoals een live concert of voetbalwedstrijd of de mogelijkheid om samen met andere omstanders iets met een beeldscherm te doen zorgen ervoor dat het eenvoudiger wordt om mensen te ontmoeten in een openbare ruimte.

Maar ik hoor en lees ook vaak minder enthousiaste meningen over de opmars van de schermen. Veel mensen maken zich zorgen over de horizonvervuiling, het bombardement aan beelden dat we als passanten in de openbare ruimte te verduren krijgen. Hier zit vaak ook een angst achter dat de schermen alleen voor reclamedoeleinden gebruikt zullen gaan worden. Ik kan mij die angst wel voorstellen, want tot nu toe is er in Nederland heel veel reclame te zien op de beeldschermen in de openbare ruimte.

Een discussie op het blog arnhem-direct.nl laat vertegenwoordigers van beide meningen zien: de mening dat de schermen allerlei nieuwe, spannende mogelijkheden bieden en de mening dat de opmars van de schermen vooral slecht nieuws is.

Een typisch voorbeeld van een esthetisch verantwoord scherm is wat mij betreft het in de architectuur geïntegreerde beeldscherm op het Moscone Convention Center in San Francisco. Aan de buitenkant van het Moscone Center zitten rails waarop een groot beeldscherm heen en weer loopt (zie afbeelding hierboven). Dit scherm laat live beelden zien van wat er zich in het Moscone Center afspeelt, afgewisseld met live beelden van wat er zich buiten het centrum afspeelt en willekeurige, van tevoren opgenomen beelden van verschillende locaties in San Francisco. De live beelden worden geproduceerd door camera’s die in het heen en weer lopende scherm geïntegreerd zijn.

De komende jaren zal duidelijk worden of de optimisische visie bewaarheid wordt en dat de beeldschermen gaan leiden tot aantrekkelijker openbare ruimten. Dit is mede afhankelijk van of partijen die niet primair op adverteren gericht zijn, zoals gemeenten, lokale maatschappelijke en culturele instellingen, omroepen en kunstenaars, een rol van betekenis gaan spelen bij het invullen van de zendtijd op de beeldschermen in de openbare ruimte. Een debat starten over de invloed van schermen op de openbare ruimte waaraan mensen (stedenbouwkundigen, filmmakers, informatici, reclamemakers enzovoort) vanuit verschillende disciplines deelnemen zou een goed begin zijn.

Bron foto: Hijacking the Urban Screen, door Raina Kumra

Bijzondere bushokjes

In Rotterdam staat op dit moment een bushokje dat je gewicht zichtbaar maakt voor jezelf en de mensen om je heen. Het gewicht wordt getoond op één van de wanden van het bushokje als je op het bankje gaat zitten. Het gaat om een stunt van een sportschool die mensen bewust wil maken van hun gewicht.

Een filmpje van RTVRijnmond op nu.nl laat zien wat de reacties van de voorbijgangers zijn. De meeste mensen lijken best blij met het gewicht dat het bushokje aangeeft en niemand is boos of verontwaardigd over het feit dat hun gewicht zomaar aan omstanders wordt getoond. Toch kan ik me niet voorstellen dat iedereen zo reageert. Het is toch eigenlijk een inbreuk op je privacy. Maar het filmpje betreft een kleine steekproef en de mensen die geïnterviewd worden realiseren zich dat er een camera op hen gericht is. Het zou zelfs kunnen dat de mensen die kwaad werden er uitgeknipt zijn.

Dit voorbeeld doet me denken aan het interactieve bushokje dat van 26 november tot 2 december 2008 op het Rembrandtplein in Amsterdam ingericht was door de exploitant van reclamedragend straatmeubilair JCDeceaux voor telefoonfabrikant Sony Ericsson.

Voorbijgangers konden in het bushokje een foto van zichzelf maken die vervolgens dankzij een razendsnelle internetverbinding van T-Mobile terecht kwam op het grote beeldscherm op de Escape discotheek tegenover de abri. Dit was een reclamestunt van Sony Ericsson voor de C905 Cybershot.

Dit zijn allebei tijdelijke reclamestunts, maar beide laten inspirerende nieuwe mogelijkheden zien om beeldschermen in de openbare ruimte interactiever te maken. Op 28 februari 2009 schreef ik ook al over interactiviteit.

Hééééél veel beelden van schermen in de openbare ruimte

Beeldschermen in de openbare ruimte zijn er in vele varianten. Dat toont de foto-loop aan op de website van het Urban Screens-initiatief. Het zijn foto’s verzameld naar aanleiding van de Urban Screen-conferentie in 2005 in Amsterdam. Een relatief oude verzameling dus. Toch wordt er een mooi beeld geschetst van schermen over de hele wereld.

Bron bovenstaande foto: yolandefoto op Flickr

De VPRO-gids over de opmars der schermen

Twee weken lang gaat het in de VPRO-gids over beeldschermen.

Deel 1 (in gids 8, 21 t/m 27 februari 2009) besteedt met name aandacht aan de redenen waarom deze schermen ineens overal opduiken. De belangrijkste redenen zijn volgens auteur Hans van Wetering de geringe omvang en het geringe gewicht van plasma- en LCD-schermen, waardoor de schermen gemakkelijk overal opgehangen kunnen worden. En het feit dat de schermen niet zoveel meer kosten speelt natuurlijk mee.

Maar ook nieuwe inzichten uit de reclamewereld spelen een rol: narrowcasting werkt beter dan broadcasting. Televisiekijkers zappen veel en hebben bovendien vaak digitale videorecorders waarmee ze de reclames eenvoudig over kunnen slaan. Verder zijn televisie-uitzendingen gericht op een breed publiek. Marktonderzoek toont aan dat driekwart van de beslissingen in de winkel genomen worden. Adverteerders doen er dus verstandiger aan zendtijd in de winkel te kopen. Een voordeel voor de winkelier is dat de schermen zouden zorgen voor een eigentijdse winkelbeleving. In gemeentehuizen, bibliotheken etc. draait het niet om de reclame. Hier bieden de schermen de organisaties zelf de kans zich tot de burger te richten. En het voordeel voor burger is dat hij vermaakt wordt tijdens het wachten. Nadeel voor de burger is dat hij niet om de beelden heen kan. Het valt psychologisch te verklaren waarom dit zo is. Mensen kunnen bewegende beelden en plotselinge volumeveranderingen domweg niet ontwijken. "Orienting response" heet dit verschijnsel.

Deel 1 wordt afgesloten met een paar secties over interactiviteit. Burgers kunnen bewust, bijv. door middel van een touchscreen, en onbewust, bijv. door middel van een smart camera, invloed uit kunnen oefenen op het beeldscherm. Dit is een interessant onderwerp, dat ook in dit blog nog regelmatig aan bod zal komen.

Deel 2 (in gids 9, 28 februari t/m 6 maart) gaat in op de content die op de schermen te zien is. Aan bod komen City Media Rotterdam, MoskeeTV en McDonald's-TV. In Rotterdam is het doel om reizigers op metrostation Beurs te laten zien wat een interessante stad Rotterdam is en wat er allemaal te doen is. Reclame maakt slechts 30 procent uit van het totale contentaanbod. De content wordt afgestemd op het dagdeel en de doelgroep die er dan komt. Op woensdagmiddag wordt er bijvoorbeeld rekening gehouden met kinderen.

Ook in moskeeën waar MoskeeTV draait is de verhouding 30 procent reclame, 70 procent overige content. Die overige content bestaat uit informatie van organisaties zoals gemeenten en de Kamer van Koophandel. Dit soort instanties is bijzonder geïnteresseerd in het medium door de specifieke doelgroep.

De schermen bij McDonald's zijn gericht op winstmaximalisatie. De schermen zijn van Librium-TV. Deze organisatie verzorgt ook de inhoud: met name reclame met een tickertape onderin beeld met nieuwsberichten.

Naast nieuwe partijen als Librium-TV investeren ook oudere organisaties zoals de Volkskrant en de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) in het nieuwe medium. Volgens Michel Mol van de NPO moeten ze wel, omdat het publiek niet toeneemt maar het aantal kanalen en media wel.

Obama in Utrecht

Op 20 januari 2009 hebben honderden mensen op station Utrecht live gekeken naar een historisch moment. Het was de dag van de inauguratie van Barack Obama, de eerste zwarte president van de Verenigde Staten. De inauguratie was te zien op het grote scherm in de hal van station Utrecht Centraal.

Waarschijnlijk keken veel mensen op dit moment thuis of op hun werk naar de televisie. Ik ben benieuwd of het grote scherm en de aanwezigheid van de vele andere mensen een extra bijzondere herinnering aan dit typische "waar-was-jij-toen...?"-moment oplevert voor de mensen die op station Utrecht gekeken hebben naar de inauguratie van Obama.

In Nederland werd de uitzending met 30 seconden vertraagd, waardoor zij ondertiteld kon worden. Deze ondertiteling zorgde ervoor dat de inauguratie goed te volgen was in de stationshal.

In mijn bericht van 27 februari had ik het over de gebrekkige betrokkenheid van voorbijgangers bij schermen in de openbare ruimte. Ik gaf aan dat het bieden van interactiemogelijkheden met het scherm de betrokkenheid waarschijnlijk zal verhogen.

Een andere mogelijkheid om betrokkenheid te verhogen blijkt, niet geheel onverwacht, het live uitzenden van bijzonder gebeurtenissen te zijn. CBS Outdoor, de exploitant van het scherm op station Utrecht, heeft al eerder geëxperimenteerd met het uitzenden van het EK voetbal en de Tour de France in de openbare ruimte. Ook dit bleek een succes.

Bron: Website CBS Outdoor